Programma 2. Sociale leefomgeving

Voor de meerjarenbegroting 2027-2030 neemt, naast onze inhoudelijke opgaven, de financiële opgave voor het programma Sociale Leefomgeving een centrale plaats in. Door een combinatie van tekortschietende rijksbekostiging, een stijgende zorgvraag met toenemende complexiteit, en het open eind karakter van de Jeugdwet en Wmo dragen de uitgaven hiervoor in belangrijke mate bij aan een structurele financiële disbalans voor onze gemeente. Interventies om deze balans weer te herstellen zijn daarom onontkoombaar. Dit gaat merkbaar effect hebben op zorgvragers, hun ouders of verzorgers, verenigingen en maatschappelijke organisaties. De opgave in het sociaal domein kunnen we niet alleen aan, hiervoor hebben we de gemeenschap hard nodig. 

Wij blijven geloven dat een voldoende en sterk voorliggend veld een noodzaak is om deze financiële disbalans te herstellen. We blijven hierin dan ook investeren, maar nog meer dan voorheen zetten we instrumenten als subsidie, contractering en samenwerking in om ook de financiële doelen in het sociaal domein te bereiken. Het is ook essentieel om op een andere manier naar hulpvragen te kijken. Niet iedere vraag hoeft beantwoord te worden met (professionele) hulp. Het voorliggend veld wordt hiervoor een essentiële pijler in het sociaal domein. Daarnaast komt de focus te liggen op de tijdelijkheid van hulp. Hulpverlening heeft niet als doel om een zo optimaal mogelijke situatie te creëren, maar om inwoners te ondersteunen op weg naar een situatie waarin zij zelf (met hun gezin of netwerk) weer verder kunnen. 

Dienst Dommelvallei

Beleid en uitvoering van Werk & Inkomen en Inburgering zijn belegd bij de Dienst Dommelvallei. De dienstverlening vindt plaats vanuit het CMD. Daarnaast ondersteunt Dienst Dommelvallei de dienstverlening in het Sociaal Domein met het uitvoeren van administratie, backoffice taken en technisch en functioneel beheer van de vakapplicatie.

Gemeenschappelijke regeling WSD
WSD is onze belangrijkste partner voor de uitvoering van de sociale werkvoorziening en de begeleiding van inwoners met een uitkering die ondersteuning nodig hebben bij het vinden van passend werk. De inzet van WSD is gericht op mensen met een arbeidsbeperking of een afstand tot de arbeidsmarkt, voor wie werk in een reguliere omgeving (nog) niet haalbaar is. Deze inzet draagt direct bij aan het bieden van structuur, perspectief en economische zelfstandigheid.

De basis voor de samenwerking was de afgelopen jaren het koersdocument "Gezamenlijk Doorontwikkelen". Deze koers is recentelijk herijkt. Met ingang van 2027 werken de gemeenten en WSD samen op basis van een geactualiseerde koers, die richting geeft aan verdere versterking van de organisatie, de doelgroepbenadering en de ondersteuning die nodig is voor duurzame arbeidsparticipatie.

Ook in de uitvoering van de Wet inburgering speelt WSD een belangrijke rol. Via de uitvoering van inburgeringstrajecten ondersteunt WSD-statushouders bij het combineren van inburgering en werk. Hiermee dragen we bij aan een snellere integratie en vergroten we de kans op economische zelfstandigheid voor nieuwkomers in onze gemeente.

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD)
De GGD Brabant-Zuidoost voert voor ons de (verplichte) taken van de Wet publieke gezondheid uit. Daarnaast ondersteunt ze de gemeente bij de invulling van hun (gezondheids)beleid, bijvoorbeeld via de vierjaarlijkse Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV). Ook voert de GGD jaarlijks een gezondsheidsmonitor uit per leeftijdscategorie. Deze documenten zijn voor de komende jaren mede de basis voor nieuw beleid alsook voor input voor de omgevingsvisie. Daarnaast is bij de GGD het meldpunt van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) ondergebracht en voert de GGD de regie over de regionale ketenaanpak GALA en IZA/AZWA. Vanaf 2026 voert de GGD voor de deelnemende gemeenten de Wet integrale suïcidepreventie uit. 

Bestuurlijke samenwerking Sociaal Domein

De wethouders Sociaal Domein in de regio Zuidoost-Brabant hebben het initiatief genomen om op bestuurlijk vlak een periodiek overleg te organiseren in de vorm van de kwaliteitssprongtafel.  Op deze tafel komen de 21 wethouders sociaal domein bij elkaar met als doel om een sociale groeistrategie op de stellen op relevante sociaal-maatschappelijke onderwerpen, in ieder geval de thema’s bestaanszekerheid, sport en cultuur, beschikbaarheid zorg en onderwijs. Daarbij wordt regie gevoerd om de onderwerpen op de juiste (bestaande) overlegtafels te laten landen. 

Een 10 voor de Jeugd
Regionale inkoopsamenwerking voor de inkoop van specialistische jeugdhulp, bestaande uit gemeente Helmond, Peelgemeenten (Deurne, Asten, Someren, Laarbeek, Gemert-Bakel), Dommelvallei+ (Geldrop-Mierlo, Nuenen, Son en Breugel, Waalre) en gemeente Veldhoven. Sinds 1 januari 2026 is deze inkoopsamenwerking formeel omgezet naar een Gemeenschappelijke Regeling. Dit volgt uit een wettelijke verplichting. 

1.In de Kadernota 2027 is aangegeven dat voor zowel Wmo als voor de jeugdzorg een structurele toename wordt verwacht. Voor de Wmo is de verklaring tweeledig: de dubbele vergrijzing zet door waardoor er meer vraag is naar huishoudelijke hulp, hulpmiddelen, dagbesteding, vervoer en woningaanpassingen. Verder zien we dat de vraag naar individuele begeleiding toeneemt doordat er meer inwoners zijn die door eigen problematiek hulp nodig hebben ten aanzien van zelfredzaamheid en het deelnemen aan de maatschappij. Bij de jeugdhulp wordt de toename veroorzaakt door een stijgende vraag naar professionele hulp voor jeugdigen en een blijvende toename van complexe problematiek in gezinnen. Lokaal zetten we sinds 2025 in op maatregelen waarvan wordt verwacht dat dit de groei van de uitgaven gaat remmen in de komende jaren.

2. Voor de herijking van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs is extra budget nodig om hiermee in 2027 te starten. Het huidige IHP bestrijkt de jaren 2024–2028 en dient conform de vierjaarlijkse cyclus te worden geactualiseerd. Voor de uitvoering van deze herijking wordt een extern adviesbureau ingeschakeld. Dit bureau krijgt de opdracht om, in samenwerking met de betrokken onderwijsinstellingen, kinderopvangorganisaties en de gemeente, het IHP te actualiseren en te komen tot een toekomstbestendig en integraal onderbouwd huisvestingsplan voor het onderwijs. Daarnaast stelt ook de wet vanaf 2027 eisen aan het IHP.

3. In 2023 is besloten om structureel bij te dragen aan de Praktijkondersteuner Huisartsenzorg (POH Jeugd. Deze POH ondersteunt en begeleidt kinderen met hulpvragen. Dit leidt tot verlichting bij het CMD en het zorgt ervoor dat kinderen minder vaak geïndiceerde jeugdhulp nodig hebben. In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken met gemeenten om POH's Jeugd in te zetten. De POH Jeugd voor de helft vergoed door de zorgverzekeraar en voor de andere helft door de gemeente. Vooralsnog blijft dit zo, maar er zijn signalen vanuit de zorgverzekeraars dat ze deze vergoeding volledig bij gemeenten willen neerleggen. De huidige middelen zijn structureel ontoereikend zodat een extra budget nodig is van € 35.000,-.

4.  De begroting van de GR Een 10 voor de jeugd is vastgesteld. Dit leidt tot een hogere bijdrage van circa € 50.000,-.

5. In 2024 is gestart met de inzet van een Wijk-GGD'ers samen met de gemeente Nuenen. Deze professionals werken outreachend en ondersteunen inwoners met onbegrepen gedrag. Dit zorgt voor een betere begeleiding van deze inwoners en het voorkomt overlastmeldingen. We hebben voor twee jaar subsidie ontvangen van ZonMw. Deze loopt in begin 2027 af. De aanpak willen we structureel borgen. 

6. Bij WSD worden vanuit positieve jaarresultaten middelen gereserveerd voor Son en Breugel in de 'Algemene Gemeentelijke Reserve (AGR)'. We laten het opgebouwde vrij besteedbare saldo in 2027 uitkeren en ontvangen daarna jaarlijks het vrij besteedbare deel van de toevoegingen. Dit levert naar verwachting € 85.000,- op in 2027 en € 35.000,- per jaar vanaf 2028.

7. Door een groot deel van de leerlingen die nu gebruik maken van leerlingenvervoer te trainen om zelf met OV of fiets naar school te gaan, is minder leerlingenvervoer nodig. 

8. Een jeugdige inwoner die een diploma behaalt voor aantoonbare zwemvaardigheid (op het niveau van zwemdiploma B) ontvangt hiervoor een subsidie van € 100,-. Door deze regeling af te schaffen, wordt er € 20.000,- bespaard. Voor wie dat nodig heeft handhaven we de ondersteuning van de bekostiging van zwemlessen via Stichting Leergeld.

9. Binnen het uitvoeringsbudget voor het armoedebeleid is er op jaarbasis € 10.000,- vrijgemaakt voor financiële vergoedingen vanuit het sociaal noodfonds. Hiermee kunnen inwoners in een noodsituatie worden geholpen. De afgelopen jaren is hiervoor een bedrag van minder dan 5.000 euro aangewend waardoor verlaging van dit bedrag in de begroting is gerechtvaardigd.

10. De huidige Re-integratieverordening Participatiewet kent een eenmalige uitstroompremie van € 1.000,- Deze premie dient als stimulering voor uitstroom naar werk. Er is geen wettelijk minimum voor de uitstroompremie. Door de premie te verlagen wordt € 5.000,- bespaard.

11.  en 12. Er is wel groepsaanbod, echter wordt er om diverse redenen vaak naar de duurdere vorm van individuele begeleiding verwezen. Vanaf 2027 zouden we de nieuwe cliënten alleen nog naar groepsbegeleiding kunnen verwijzen, tenzij dit echt niet gewenst is. Kinderen kunnen in een groep veel van elkaar leren en ervaren dat er gelijken zijn. 

13. Vaktherapie is een niet bewezen therapie, waar kinderen baat bij kunnen hebben. Dit is fijn, maar geen jeugdhulp.

14. In Son en Breugel wordt er vanuit de gemeenschap al heel veel voor oudere inwoners georganiseerd, het is daarom mogelijk de subsidie aan de LEV- groep voor hun activiteiten in het kader van ouderen af te bouwen.

15. Door dyslexie begeleiding van individueel naar groepsbegeleiding te gaan geven kan hier € 100.000,- op worden bespaard.

16. We hebben in Son en Breugel te maken met een aantal dure casussen die via een Gecertificeerde Instelling worden geïndiceerd. Door te investeren in een deskundige consulent die zich voornamelijk bezighoudt met deze casussen kan een besparing worden gerealiseerd. Dus de investering in een specialist verdient zichzelf terug. Een specialist van € 100.000,- levert € 200.000,- op.