Toelichting op het overzicht van baten en lasten

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. In de toelichting op het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (Bado) wordt begrotingsrechtmatigheid omschreven als:

“Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, evenals de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s. In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door het gemeenteraad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, de toereikendheid van het begrotingsbedrag en het begrotingsjaar van belang zijn”.

Afwijkingen betrekt het college in de rechtmatigheidsverantwoording. Mogelijke afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting zijn in het onderstaande stroomschema uit de kadernota rechtmatigheid samengevat.



Overschrijding van lasten en/of investeringen
De toets op rechtmatigheid richt zich op de beschikbare lastenbudgetten en de werkelijke lasten. Uit het onderstaande overzicht van lasten blijkt dat er ten opzichte van de begroting na wijziging op 2 programma’s overschrijdingen zijn.

Op grond van de Financiële verordening gemeente Son en Breugel 2023 zijn een aantal overschrijdingen acceptabel. In onderstaande tabel is per programma aangegeven welk deel van de overschrijding acceptabel is.

Toelichting lastenoverschrijdingen per programma en investeringen
Programma 1 - Interne en externe dienstverlening
Er heeft voor de voorziening pensioenen bestuurders een aanvullende storting van € 708.000 plaatsgevonden. Dit komt doordat de pensioenen per 1-1-2028 overgedragen dienen te worden aan het ABP. Het bedrag is hoger dan oorspronkelijk verwacht doordat het ABP een hogere dekkingsgraad (115,2% om 100%) hanteert en we ook het partnerpensioen dienen over te dragen. Terwijl wij alleen het ouderdomspensioen begroten. Deze berekening kan alleen bij jaareinde gemaakt worden. Omdat de lastenoverschrijding op dit programma nog niet in de tussentijdse rapportage gemeld kon worden, betreft dit een acceptabele overschrijding conform artikel 10.4.d van de Financiele verordening.

Programma 3 - Fysieke en veilige leefomgeving
De lastenoverschrijding wordt met name veroorzaakt door extra personeelslasten (inhuur). Zoals uit de “Algemene toelichting en inleiding bij programma’s” blijkt zijn deze voor de gehele jaarrekening niet overschreden. Desondanks blijft deze overschrijding niet acceptabel.

Begrotingsrechtmatigheid investeringen en projecten
In het overzicht van investeringen en projecten staan 7 kredieten met een budgetoverschrijding kleiner dan de rapporteringsgrens van € 50.000,- met een totaalbedrag van € 75.000,-.

Over- en onderschrijdingen van de baten en onderschrijdingen van lasten en investeringen
De gemeenteraad heeft op 18 december 2025 het volgende besluit genomen: 
“Het melden van over- en onderschrijdingen van de baten en onderschrijdingen van lasten en investeringen in de jaarrekening wordt als tijdig beschouwd.”

In de analyse per programma bij “Wat heeft het gekost” worden de onder- en overschrijdingen op de baten en lasten toegelicht. De onderschrijdingen op de investeringen zijn toegelicht in het “Overzicht van investeringen en projecten”. Met de toelichtingen in deze jaarrekening maken die geen onderdeel uit van de begrotingsonrechtmatigheid.

De belangrijkste over- en onderschrijdingen die niet meetellen voor de begrotingsrechtmatigheid zijn hieronder per programma opgesomd.
Programma 1 - Interne en externe dienstverlening
In dit programma is er een overschrijding op de ontvangsten van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds en is OZB opbrengst hoger voor met name het onderdeel niet-woningen.

Programma 2 - Sociale leefomgeving
De lastenonderschrijdingen betreffen opvang Oekraïense vluchtelingen, TGO Ekkersrijt, grip op jeugd en advieskosten voor onderwijshuisvesting.

Programma 4 - Economische en ruimtelijke ontwikkeling 
De hogere verkoop voor reststroken groen zorgen voor een overschrijding op de baten. Verder is een onderschrijding op de baten op het gebied van de bouwleges.

Bovenstaande in acht nemende is de overschrijding van de baten tijdig gemeld en daarmee akkoord.

Voor de toelichting op de analyse overzicht van baten en lasten verwijzen wij naar de programma's. In ieder programma is na het onderdeel 'wat heeft het gekost?' een analyse opgenomen.

Er is in 2025 geen aanspraak gemaakt op de post onvoorzien.

De WNT is van toepassing op gemeente Son en Breugel. Het toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2025 € 246.000,-.

Naast de hieronder vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met een dienstbetrekking die in 2025 een bezoldiging boven het individueel toepasselijke drempelbedrag hebben ontvangen.

Rechtmatigheidsverantwoording jaarrekening 2025

Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders
De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 18 december 2025 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht.

Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 1.155.000,-. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van september 2025. 

Bevinding
Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 1.995.000,- bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 1.155.000,-. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 445.000,- acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken.