Monumenten
De Commissie omgevingskwaliteit, waar de monumentencommissieleden 1x per maand deel van uitmaken, heeft tot taak het college te adviseren over aanwijzen, in stand houden en verbouwen van monumenten en waardevolle cultuurhistorische panden en objecten. Zij adviseert daarnaast over het plaatsen van panden en objecten vanuit de potentiële monumentenlijst op de gemeentelijke monumentenlijst. Het college besluit over deze adviezen. In 2025 zijn voorbereidingen getroffen voor het aanwijzen van enkele monumenten in 2026 en is een begin gemaakt met het inventariseren van de waardevolle panden uit de wederopbouw.

Het subsidiebudget voor onderhoud aan gemeentelijke monumenten is € 10.000,-. Er werd in 2025 meer gebruik gemaakt van dit budget, onder andere doordat er nieuwe monumenten zijn en worden aangewezen en meer monumentale panden worden verduurzaamd. In 2025 is ook meer bekendheid gegeven aan de mogelijkheden tot het aanvragen van subsidie. Met de subsidie kunnen we monumenteigenaren ondersteunen in het in stand houden van hun monument. Twee monumenteigenaren hebben in 2025 gebruik gemaakt van de subsidie. 

We schenken speciale aandacht aan transparantie, communicatie en eenduidigheid van regels. Dit alles met het oog op het aantrekkelijk(er) maken van het aanwijzen van gebouwen tot gemeentelijk monument.

 

Commissie omgevingskwaliteit
In 2025 zijn we verdergegaan met de nieuwe gecombineerde welstand- en monumentencommissie, de zogenaamde commissie omgevingskwaliteit. De monumentencommissie heeft een start gemaakt met het schrijven van adviezen voor nieuw aan te wijzen monumenten.

 

Archeologie
Het Archeologiebeleid hebben we vertaald in alle ruimtelijke plannen en in het cultuurhistorisch beleidsplan (inclusief waardenkaart). Het is van belang dat het cultuurhistorisch erfgoed in brede zin, dus ook archeologie, voor onze gemeenschap veilig wordt gesteld, wordt ontsloten en bekend is bij een breed publiek. In het Dommelhuis worden op diverse plekken archeologische vondsten tentoongesteld, deels vanuit de gemeentelijke opslag (zoals de boomstamput) en deels georganiseerd vanuit de Erfgoedvereniging en gefaciliteerd door de gemeente. In 2025 is op verschillende plaatsen archeologisch onderzoek gedaan voordat de ontwikkeling van het desbetreffende gebied van start ging. Zo werd voorkomen dat waardevolle archeologie verloren zou gaan.

 

Rijksmonumenten in gemeentelijk eigendom.
Son en Breugel heeft 6 rijksmonumenten, waarvan 3 in gemeentelijk eigendom. Het Oude Raadhuisje en de Oude Toren worden in stand gehouden met toegekende SIM-subsidie 2023 -2028.